ब्लॉग्स

सुधारणा

सुधारणा ही सातत्याने घडणारी प्रक्रिया आहे. म्हणजे उदाहरणार्थ गेले वीस वर्षांपूर्वी आपण ज्या पद्धतीने जीवन जगत होतो त्याच पद्धतीने आज जगत नाही. एक अविनाशी प्रक्रिया म्हणा हवं तर!

सुधारणा करणे म्हणजेच खऱ्या अर्थाने प्रगती करणे. आपण दिवसात अनेक कामे वारंवार करतो. त्यात बदल घडवून आपण आपला वेळ व श्रम वाचवू शकतो. हेच प्रगतीचे लक्षण आहे.

कालपेक्षा आज केलेले काम उत्तम होण्यासाठी सुधारणा ही आवश्यक असते. त्यासाठी निरीक्षण व योग्य बदल करणे अपेक्षित असते. ती जर घडली नाही तर आपण आपली प्रगती करू शकत नाही.

वा करण्याचे टाळले तर जगाच्या गराड्यात आपण हरवून जातो. मी ज्या क्षेत्रात काम करतो तिथे दर सहा महिन्याला मोठे बदल घडतात. अनेक गोष्टींची सुधारित आवृत्ती तयार होते.

जो त्या स्वीकारून पुढे जातो त्याला यश हे हमखास मिळते. आपले प्रश्न व अडचणी ह्या सुधारण्याचा गुरुकिल्ली आहेत. प्रश्न वा अडचणी आल्याचं नाहीत तर जीवनात सुधारण्याच्या प्रक्रियेलाच खीळ बसेल.

त्यामुळे स्वतःला सिद्ध करण्यासाठी सातत्याने स्वतःतील बाबींवर स्वतःच निरीक्षण करून त्यात बदल करा. हेच बदल नवे अनुभव देतील. व यशाची कवाडे उघडतील!

अनेकदा कामाच्या व्यापामुळे आपण नवीन गोष्टी करण्याचे टाळतो. अथवा त्यासाठी वेळ काढत नाही. परंतु त्यामुळे सुधारणांची प्रक्रिया खुंटते. पर्यायाने विकासाचा मार्गच थांबतो.

जगात जवळपास मोठ्या कंपन्या स्वतःचा असा एक विभाग (रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट) बनवतो जो या आहे त्या पद्धतीत नावीन्य कसे आणता येईल. आपली वेळेची बचत कशी करता येईल. अन उत्पादनाचा दर्जा कसा सुधारता येईल याची काळजी घेतो.

त्यामुळे स्वतःला घडावा. स्वतःच्या गोष्टीत नावीन्य आणण्यासाठी प्रयत्नशील रहा. हाच प्रगतीचा व विकासाचा राजमार्ग आहे. त्यात काही चुका घडल्याचं तर त्याची चिंता करू नका. चुकातूनच माणूस शिकत असतो. उलट चुका न करणाऱ्याला देवच म्हणायला हवे.

सकारात्मक दृष्टीकोन अनेक सुधारण्याचा वाव देतो व स्वतःची प्रगती साधतो. त्यामुळे जगाची चिंता सोडा. स्वतःच्या प्रगतीकडे लक्ष द्या. अनेक बाबी सुधारता येतील. अन त्यातून अनेक प्रश्नांची उकल होईल.

शाळेत असतांना विनोबा भावेंचा एक धडा वाचलेला. त्याच शीर्षक होत ‘स्वरूप पहा विश्वरूपाची चिंता करू नका’. चला तर मग.

बोलणारी गुहा

बोलणारी गुहा! एका जंगलात एक सिंह रहात होता. एके दिवशी तो शिकारीच्या शोधात तो जंगलात फिरू लागला. पण त्या दिवशी त्याला एकही शिकार मिळाली नाही. शेवटी तो थकला.

दिवस संपला. सिंह भुकेलेला पुन्हा आपल्या गुहेकडे परतू लागला. वाटेत त्याला एक गुहा दिसली. त्याने विचार केला, एकदा या गुहेत डोकावून तर पहावं! भक्ष्य मिळाल्यास आजची भूक भागेल.

त्याने आत जाऊन पाहीले तर गुहा रिकामी होती. सिंहाने सुस्कारा सोडला. आता पुन्हा आपल्या गुहेकडे निघावं या विचाराने तो त्या गुहेतून बाहेर पडू लागला.

तेवढ्यात त्याच्या डोक्यात एक कल्पना आली. संध्याकाळ झाली आहे. या गुहेत राहणारा प्राणी परतत असेल. मी याच गुहेत दडी मारून बसतो. म्हणजे मला बसल्या बसल्या आयती शिकार मिळेल. अन माझ पोट भरेल.

विचार मनाशी पक्का करून तो त्याच गुहेत लपून बसला. अन भक्ष्याची वाट पाहू लागला. ती गुहा होती एका कोल्ह्याची. तो कोल्हा थकून आपल्या गुहेजवळ आला. एकाएकी कोल्ह्याची पाऊले थबकली. संध्याकाळच्या धूसर प्रकाशात त्याचे लक्ष जमिनीवरील सिंहाच्या पायाच्या ठशांकडे गेले.

कोल्ह्याने विचार केला! सिंहाच्या पावलांचे ठसे गुहेत तर गेलेले दिसत आहेत. परंतु बाहेर आलेले दिसत नाही! म्हणजे याचा अर्थ सिंह गुहेत बसून माझी पाहतोय तर. जर उशीर झाला असता तर अंधारात मला हे ठसे दिसले नसते.

कोल्ह्याला एक युक्ती सुचली. त्याने मोठ्याने ‘गुहे, ए गुहे’ अशी आरोळी ठोकली. थोडा वेळ थांबून पुन्हा आरोळी दिली. गुहेच्या आत लपलेला सिंह ते ऐकत होता. कोल्हाने पुन्हा आरोळी दिली अन म्हणाला, ‘गुहे तू आज बोलत का नाही? रोज जेंव्हा मी आवाज देतो. तेंव्हा तू दरवेळी मला उत्तर देतेस.’

गुहेत लपलेल्या सिंहाला वाटलं गुहा बहुदा बोलत असावी. आज आपल्या भीतीने ती बोलत नसावी. आपण प्रत्युत्तर देऊ जेणेकरून कोल्हा गुहेत येईल. थोड्या वेळाने कोल्ह्याने पुन्हा आरोळी दिली.

गुहेत लपून बसलेला सिंह दबक्या आवाजात म्हणाला, ‘येरे ये, आजचा दिवस कसा होता?’ कोल्ह्याने लागलीच सिंहाचा आवाज ओळखला. सिंहाला वाटलं आता कोल्हा गुहेत येईल.

तेवढ्यात, बाहेर असलेला कोल्हा म्हणाला, ‘सिंह महाराज बोलणारी गुहा कधी तुम्ही पाहिलीय का?’. सिंह चपापला. पुढे कोल्हा म्हणाला, ‘तुम्ही गुहेतच राहा. मी निघतो!’. हे ऐकताच सिंहाला आपली चूक लक्षात आली.

सिंह लगेचच गुहेबाहेर आला. येऊन पाहतो तर काय कोल्ह्याने धूम ठोकलेली!

तात्पर्य: बुद्धीने मोठ्या संकटावरही मात करता येते!

कायदे आणि अंमलबजावणी

कायदे आणि अंमलबजावणी ह्या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत! फार जड विषयावर बोलत आहे. अगदी सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास आपल्या देशात मनमानी कारभार सुरु आहे!

Continue reading “कायदे आणि अंमलबजावणी”

एक देश एक भाषा संकल्पना

एक देश एक भाषा संकल्पना ही मुळातच भारतीय नाही. एका जर्मन तत्वज्ञ जोहान गोटलिब सतराव्या शतकात मांडली. व तिला अधिकृत स्वरूप मिळवून दिले.
दुवा- https://babelzine.co.uk/wp-content/uploads/2018/11/No25-Article-Language-and-nationalism.pdf

Continue reading “एक देश एक भाषा संकल्पना”

बौद्धिक दुष्काळ

बौद्धिक दुष्काळ हा इतर कोणत्याही दुष्काळापेक्षा अधिक भयावह आहे. ३७० कलमाची झिंग झिंगून सरकार इतके बेफाम झाले की महाराष्ट्रातील धरणाच्या खिडक्या उघडून मोकळे झाले. ज्याला आपण लोकशाहीचा एक आधारस्तंभ वगैरे म्हणतो. ते पत्रकारिता तर बोलायलाच नको!

मुळात धरणात किती पाणीसाठा आहे. किती पाऊस झाल्यावर धरणे भरतात. ही माहिती जलसंपदा विभागाला माहित नाही असे होऊ शकत नाही. तीन चार महिने दुष्काळाने महाराष्ट्र त्रस्त असतांना!

अगदी अनेक शहरात पाणीकपात सुरु असतांना धरण कोणताही विचार न करता सोडून देण्यात आली. कधी नव्हते ते घडले. राज्यातील पाचशेहुन अधिक गावे पुराने वेढली गेली! कोल्हापूर, सांगली अगदी पुणे देखील संपर्काच्या बाहेर गेली.

सोळा लोकांचे जीव गेले. मुक्या जनावरांचा तर आकडेवारीच नाही! टीव्हीवर आपले जलसंपदामंत्री राज्याचे काही सोयर सुतक नसल्याप्रमाणे ३७०च्या झिंगेत झिंगलेले. बातम्यांच्या वाहिन्यांना तर ३७०च्या नशेत होती!

इकडे दूध व्यवसाय असो, इंधनाचे व्यवस्थापन ठप्प झाले! तिकडे इंदापूरसारख्या तालुक्यात थेंबभर पाऊस नसतांना गावे पाण्याखाली गेली. पुणे शहरातील पूल पाण्याखाली गेल्याने दोन दिवस वाहतूक ठप्प झालेली.

बरं, दोष कुणाचा तर म्हणे पाऊसाचा! कुठला कडक गांजा ओढतात देव जाणे! पाऊस राजाप्रमाणे आला. पडू लागला! पण आमच्या झोळ्या फाटक्या! बरं याआधीच कोकणातील एक धरण फुटलेलं! सात गाव पाण्याखाली गेलेली. पंचवीसहुन अधिक जनांचे बळी गेलेले.

अजून पाच धरणांमधून पाणीगळती मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. तीन वर्षांपूर्वी महाड पुलाची दुर्घटना झाल्यावर सर्व धरणांचे स्थापत्य शास्त्र विभागाकडून चाचणी घेतलेली! त्यात राज्यातील सर्व धरणे धोकादायक आहेत असा अहवाल देखील राज्य सरकारला मिळालेला.

अजूनही आमच्या राज्य सरकारला किमान डागडुजी करावी याचीही जाणीव झालेली नाही! गेल्या पाच वर्षात एक नवे धरण उभे राहिले नाही! गेल्या पाच वर्षात देशातील एकमेव धरण जे उभे राहिले ते छोटेसे तेलंगणा राज्याने उभे केलेलं!

दर दोन वर्षांनी दुष्काळ पडतो. तो का पडतो? पाऊस पडला तर धरणाची क्षमता इतकी कमी कशी? जर पाणी सोडले तर पूरपरिस्थिती निर्माण कशी होते? आपत्ती व्यवस्थापन का नाही?

असे प्रश्न सरकारला निर्माण न होणे हे सर्व बौद्धिक दुष्काळाची लक्षणे आहेत! जर प्रत्येक गोष्ट पावसावर ढकलायची असेल तर सरकार काय फक्त कर गोळा करण्यासाठी आहे काय? एकूणच सावळा गोंधळ आहे!

संकट आणि आपण

संकट आणि आपण! संकट येतात आणि जातात! संकटे आयुष्याचा अविभाज्य घटक आहे. तरीदेखील आपण संकट आले म्हणून घाबरतो!

मला सांगा जगात असे कोण आहे ज्यावर कधीच संकट आले नाही? असे कोण आहे ज्याचे जीवन सुखात गेले? मुळात संकटे ही सुखाचे महत्व समजावतात व आयुष्याला नवी दिशा देतात.

दिवसानंतर रात्र व रात्रीनंतर पुन्हा दिवस येतो. त्यामुळे जर आयुष्य संकटांनी अंधारले असेल तर लक्षात ठेवा आनंदनाचा प्रकाश येण्याची वेळ झाली आहे!

कोणतीही गोष्ट कधीही कायम नसते! त्यामुळे संकटे येतील जातील! त्यासाठी मनाची तयारी हेच सर्वात मोठं हत्यार आहे! शिवरायांनी ज्यावेळी स्वराज्य स्थापनेची शपथ घेतलेली त्यावेळी त्यांचे वय तरी असे किती होते? अन त्यांचे स्वप्न तर हिमालयाएवढे!

स्वराज्य स्थापन झाल्यानंतर देखील थोडीच संकटे थांबली! अनेकदा जीवावर बेतेल अशी व्यवस्था नियतीने केलेली! पण स्वराज्य उभे राहीले व ते पुढे जाऊन शत्रूचा कर्दनकाळ ठरले! मग विचार करा! आपल्यावर असलेले संकट त्याहून मोठे आहे का?

संकटावर मात केली जाऊ शकते! संकटे देखील संकटात सापडतात! कोणतेही संकटावर उपाय हा असतोच! इवलीशी मेणबत्ती अंधाराला चिरून टाकते! आपण तर माणसे आहोत!

संकटे आली म्हणून कोणीही कमी होत नसतो! उलट संकटे आपल्याला अधिक मजबूत बनवतात! आपली परीक्षा आहे असे समजा! लोखंडाला हवा तो आकार घेण्यासाठी आगीच्या भट्टीत तावून सुलाखूनच जावे लागते!

रामाला देखील वनवासात जावं लागलेलं! संकटे ही प्रत्येकाच्याच आयुष्यात येतात! त्यामुळे माझ्यासोबतच असं का हा विचार मनातून काढून टाका! त्याच्याशी लढा! संकटांवर तुटून पडा! संकटे संकटात नक्की येतील!

आयुष्य सुंदर आहे! नसेल तर ते बनावता येऊ शकते! आपण सकारात्मक राहिलो तर नक्कीच बदल घडविला जाऊ शकतो! संकटे केवळ आपल्या क्षमतेची चाचणी घेत असतात! संकटे कितीदा आले तरी ते आपल्या फायद्याचेच! आपण स्वतःची सुधारणा करण्याची उत्तम संधी!

त्यामुळे संकटे आली म्हणून किंवा नाही आली म्हणून आयुष्यात स्वतःला सुधारणांनी सुधारा! आयुष्य एकदाच मिळते! हे कधीही विसरू नका! संकटकाळात स्वतःला कधीही कमी समजू नका. मेहनतीवर संपूर्ण लक्ष केंद्रित करा!

कोणताही विजय दैनंदिन केलेल्या श्रमाचे फळ असते व हेच सत्य आहे! जीवनाला आकार देण्यासाठी ही संकटे येतात!

वाहनांची मराठी पाटी

वाहनांची मराठी पाटी बेकायदेशीर नाही. मुळात कायदा आपण कधी वाचतच नाही. अगदी बोटावर मोजण्याच्या गोष्टीपलीकडे आपण त्याकडे पाहतही नाही. तिथूनच फसवणुकीला सुरवात होते!

एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते. मराठी क्रमांक असलेल्या गाडीच्या पाट्यांच्यावर ट्विटरवर सर्रास तक्रारी होतात. मुख्यत्वे ह्या तक्रारी अमराठी भाषिकांकडून केल्या जातात.

खरं तर ह्यात दोष अमराठी भाषिक राज्यातील कायद्याचा आहे. अमराठी राज्यांनी स्वतःचा वाहन कायदा नसल्याने तिथे केंद्रीय मोटार वाहन कायदा लागू होतो.

केंद्रीय मोटार वाहन कायद्यानुसार (केंद्रीय मोटर वाहनांच्या नियम १९८९ चा नियम ५० आणि ५१) वाहनाची पाटी इंग्रजीत / रोमन लिपीत असणे बंधनकारक आहे. सदर कायदा महाराष्ट्रात लागू होतो का? तर याचे प्रामाणिक उत्तर नाही असे आहे!

महाराष्ट्राचा स्वतःचा असा मोटार वाहन कायदा अस्तित्वात आहे. सदर कायद्याप्रमाणे महाराष्ट्रात वाहनांच्या पाट्या कशा असाव्यात याबतात वर्णन आहे. परंतु, लिपीचा कोणताही उल्लेख यात नाही.

मध्यंतरी याबाबत राज्य सरकार देवनागरी लिपीतील पाटयांना परवानगी असेल असा बदल करून यातील शंका दूर करणार होते. परंतु सरकारी कारभार आपण जाणत असालच!

त्यामुळे अमराठी लोकांना महाराष्ट्रातील कायदे माहित नसणे गैर नाही. परंतु आपण कायद्याचे ज्ञान घेऊन त्यांना समजावून देणे आवश्यक आहे! यासाठी आपण कायद्याचे ज्ञान घेणे आवश्यक आहे.

बहुतांश वेळा सोशल मीडियावरील पोलीसांचे खाते देखील सांभाळणारे अमराठी लोकांनी अकारण दंड लावण्याच्या घटना घडल्या आहेत. वेळ आहे जागरूक होण्याची.

कायदे हे आपल्या सुलभतेसाठी आहेत. त्याचा शस्त्राप्रमाणे वापर करू द्यायचा नसेल तर पुढाकार घेणे आवश्यक आहे. वाहनांची मराठी पाटी कायद्यानुसार गुन्हा नाही!

मुळात महाराष्ट्रात मराठी राजभाषा अधिनियमानुसार पाट्या ह्या मराठीत असणे आवश्यक आहे. तिथे गाड्यांच्या मराठी पाट्यांना विरोध करणे गैर आहे. गाडी चालकाचा बॅच मराठीत असावा असही नमूद आहे.

यावर कधी कोण विरोध करत नाही. महाराष्ट्रात गाड्यांना देवनागरीतील पाट्यांना विरोध हा बहुतांश अज्ञानातून होतो आहे. याला कायदा समजावणे हाच उपाय आहे!

आपण कायद्याच्या गप्पा मारत आहोत. अन तिकडे स्वतः मोटार वाहन विभाग कायदे तोडत आहे. त्यांच्या वेबसाइटवर त्यांनी सर्व कायदे इंग्रजीत प्रसिद्ध केले आहेत. मुळात हाही कायद्याचा भंग आहे!

दुष्काळ राजकीय इच्छाशक्तीचा

खरा दुष्काळ राजकीय इच्छाशक्तीचा आहे. सोपं उदाहरण देतो. २००८ साली मुंबई हल्ला झाला. भयंकर चर्चा झाली. अनेकजण मारले गेले. त्यात पोलीस देखील होते.

बरीच खलबते झाल्यावर मुंबई पोलिसांना बुलेटप्रूफ जॅकेट का नाहीत याबाबत विचारणा झाली. आज अकरा वर्षे उलटून देखील मुंबई पोलिसांना बुलेटप्रूफ जॅकेट नाहीत.

अकरा वर्षात सत्तांतर झाले पण मानसिकता तीच. काय अडचण आहे? जॅकेटची किंमत रफाएल विमानांपेक्षा अधिक आहेत का?

बुलेटट्रेनसाठी ८८ हजार कोटींचे कर्जे घेतली. हजारो चौरस किमीचे जंगल उद्धवस्त केले. पुतळ्यासाठी ३००० कोटी रुपये उभे केले जाऊ शकतात. पण बुलेटप्रूफ जॅकेटसाठी शून्य!

सैनिकांच्या बाबतीतही तेच! त्या पुलवामाच्या हल्ल्याआधी गुप्तहेर खात्याने इशारा दिलेला! पण ज्या देशात पंतप्रधानांच्या हौशेखातर विमान खरेदी केले जाऊ शकते तिथे सैनिकांना कसला मान अन कसला जीव!

सैन्याला विमानाने एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी न्यायला काहीच अशक्य नाही. अडचण आहे ती राजकीय इच्छाशक्तीची!

चाळीस सैनिक ठार झाले! त्यांचे दुःख सोडा त्यांच्या हौतात्म्याचा वापर करून घेतला ह्या निर्ढावलेल्या सत्ताधाऱ्यांनी!

देशातील दरवर्षी किमान ४०% भूभाग हा दुष्काळग्रस्त असतो. ६८% भूभाग हा दुष्काळप्रवण क्षेत्र म्हणून देखील चिन्हांकित केला गेला आहे.

पण गेल्या पाच वर्षांत किती धरण बांधली? उत्तर एक असे आहे! गेल्या पाच वर्षात आठ कोटींनी देशातील लोकसंख्येत वाढ झाली अन त्यांच्या तहान भागवण्यासाठी एक प्रकल्प केला!

मुळात देशातील पाणीप्रश्न निव्वळ सत्ताधाऱ्यांनी दाखवलेल्या उदासीनतेमुळे आहे. हाच काय अनेक गोष्टी केवळ राजकीय इच्छाशक्तीच्या अभावाने होत नाहीत.

मग ते सरकारी आरोग्य व्यवस्था असो वा रस्त्यांचे जाळे. बेरोजगारीवर तर न बोललेलं बर! सरकारी बँका बुडवण्याचा चंगच सरकारने बांधला आहे की काय अशी शंका यावी अशी परिस्थिती निर्माण केली आहे.

हे प्रश्न राजकीय इच्छाशक्ती नसल्याचे द्योतक आहे. हा इच्छाशक्तीचा दुष्काळ कधी संपणार देव जाणे. देवावरून आठवलं! आमचे लाडके मुख्यमंत्री पाणीप्रश्न सोडवण्यासाठी उज्जेनला गेले आहेत.

जर उज्जेन पाणीप्रश्न सोडवू शकले असते तर मध्यप्रदेशात आजमातीला ४००० गावे दुष्काळग्रस्त का घोषित झाली असती!

सर्व प्रश्न सुटू शकतात. निव्वळ राजकीय इच्छाशक्ती हवी! पैसा उभा केला जाऊ शकतो. कधीकाळी पुणे ते मुंबई प्रवास करण्यासाठी सहा सात तास लागायचे! स्वर्गीय बाळासाहेबांनी इच्छाशक्ती बोलून दाखवली.

अन तत्कालीन बांधकाम मंत्री नितीन गडकरी साहेबांनी द्रुतगती महामार्गाचा प्रकल्प एकहाती पूर्ण केला. तेही सरकारी पैसे न वापरता! म्हणूनच म्हणतो राजकीय इच्छाशक्तीचा दुष्काळ मिटायला हवा!

ऑडिओ ब्लॉग:

आवाजामध्ये नोंद ऐका

काटकसर

काटकसर खरं तर कठीण गोष्ट आहे. मी बऱ्याच दिवसांपासून ते शिकण्याचा प्रयत्न करतोय. काटकसर म्हणजे कंजुषी नव्हे!

एकदा ‘वीजेची बचत’ नावाचा धडा वडील वाचून दाखवत होते. आमचे छोटे बंधुराज त्यावेळी बाजूला बसून ऐकत होते. त्यावेळी मी तिसरी-चौथीत असेल अन बंधुराज पहिली-दुसरीत!

एकतर बंधुराज एकपाठी! त्यातून बचतीचे महत्व ऐकले! मग काय पुढे उन्हाळ्याच्या सुट्टीत मामा बऱ्याच दिवसांनी आमच्या घरी आलेला. उष्ण वातावरणामुळे तो पंख्याचा वेग वाढवायचा. गप्पा गोष्टी करतांना एका खोलीतून दुसऱ्या खोलीत जायचा!

त्याने खोली बदलली की, बंधुराज त्या खोलीतील पंखा बंद करून टाकायचे! असा खेळ बराच वेळ चाललेला! मी व माझ्या वडिलांचे मनोरंजन होत होते. तेंव्हापासून आजपर्यंत टोकाची काटकसर करण्यात साहेब पटाईत आहेत!

पुढे नोकरीसाठी पुण्यात आलो. साधारण पाच एक वर्षात अनुभवाच्या आधारावर पगाराचे आकडे वाढले. लग्नानंतर सुखवस्तू प्रवास सुरु झाला. क्षेत्रातील अनुभवाच्या नऊ वर्षानंतर व्यवसायात उतरण्याचा निर्णय घेतला.

तिथून पुढे खऱ्या अर्थाने काटकसरीचे महत्व लक्षात आले. विचार करा. आपण माध्यम वर्गीय लोक पैसे येण्याआधीच खर्चाच्या योजना आखतो. मग कसे शिल्लक राहतील पैसे?

हा आपला स्वभाव प्रत्येक गोष्टी आहे. खरंच एखाद्या गोष्टीची गरज आहे का हा प्रश्न आपण स्वतःला कधी करत नाही.

कोणत्याही मध्यमवर्गीय व्यक्तीच्या घरी जा. तिथे तुम्हाला जवळपास सर्वच वस्तू आढळतील. त्यातील किती गोष्टी आवश्यक होते? मी टीका करत नाही. मी देखील याच गोष्टीतून गेलेलो आहे.

हवं तर अनुभव म्हणा! सोफा, किचन ट्रॉली! भला मोठा टीव्ही हवाच का? दर दोन चार महिन्यात कपड्यांची खरेदी आवश्यक आहे का? हाहा! असा विचार केला तर निम्याहून अधिक गोष्टी अनावश्यक वाटतील.

हौस करण्यात आपण बराचसा खर्च करतो. मग खर्च वेळेचा असो वा पैशाचा! दोन्हीही एकच! आपण अनावश्यक खर्च करून स्वतःलाच अडचणीत आणतो!

अन ते तेंव्हा लक्षात येते जेंव्हा आपण अडचणीत येतो. त्यामुळे कोणतीही गोष्ट करतांना ‘मला याची खरंच गरज आहे का?’ हा प्रश्न स्वतःला विचारा!

मध्यंतरी उदयनराजे भोसलेंची मुलाखत पाहिली. राजघराण्यातील व्यक्ती! पण फोन पहाल तर फिचर फोन! ह्या गोष्टीतून आपण बराच बोध घेऊ शकतो!

काटकसर ही एक वृत्ती आहे. जी भविष्य उज्वल बनवू शकते!

ऑडिओ:

ब्लॉग आवाजाच्या स्वरूपात ऐका!

वेळापत्रक

वेळापत्रक तशी नवीन गोष्ट नाही. एकतर आपण आयुष्यात स्थिर स्थावर व्हायला वयाशी तीशी गाठतो. पुढे आर्थिक अन वेळेचे महत्व समजायला अधिक वर्षे गमावतो.

अर्ध्याहून अधिक आयुष्य वेळेचे महत्व समजण्यात जातात. मग उरलेल्या वेळेत घरगुती जबाबदाऱ्यात जाते. अनेक स्वप्न आपण पहात असतो. मग ते कधी पूर्ण करणार?

इथे वेळापत्रक किती महत्वाचे आहे, याचा अंदाज यावा. विचार करा आपलं सरासरी आयुष्य पन्नास-साठ जरी पकडलं तरी आपण निम्मं आयुष्य आताच गमावले आहे. निम्मं आयुष्य झोपण्यात व झोपेतून उठून आवरण्यात जाणार!

नोकरी/व्यवसाय करण्यासाठी जी वाहतूक करणार त्यात आयुष्याची काही वर्ष गमावणार. थोडक्यात सरासरी दर तासात आपण केवळ १० मिनिटे आर्थिक कमाईसाठी वापरतो.

अन कमाई कधी खर्च करणार? हाहा! यासाठी वेळापत्रक महत्वाचे आहे. सोपं गणित सांगतो. म्हणजे हे अनुभव घेऊन बोलत आहे. सकाळचा चार तास वेळ स्वतःसाठी काढू शकलो तर आपला दिवस सुरळीत जातो.

उठल्यानंतर पहिले चार तास

चार तास ह्यासाठी की, सकाळचा व्यायाम, दिनचर्या पूर्ण करण्यास साधारण तासभर जातो. पुढील तासभर ईमेल/सोशल मीडिया/वर्तमानपत्रसाठी देऊ शकतो. पुढील तासभर दिवसाचे नियोजन करण्यासाठी वा कालच्या दिवसाचा आढावा घेण्यासाठी देऊ शकतो.

पुढील एक तास चिंतन करण्यासाठी वा घरच्यांसाठी काढला तरी त्यांचाही दिवस आनंदायी जाऊ शकतो. खरं तर सकाळचे चार तासाचे नियोजन करण्याचे दैनंदिन धकाधकीत अतिशय अवघड आहे.

पण प्रयत्न केला तर अशक्य नक्कीच नाही. मलाही सुरवातीला अवघड गेलेले. सकाळी दिवसाचे नियोजन जर केले तर दिवसातील अनेक गोष्टीतील वेळ वाचतो. नाहीतर दिवस जाऊनही कामे अपूर्ण राहतात!

हे विसरलो! ते विसरलो! मग पुढे अनेक नसलेले प्रश्न उभे राहतात. मग ते सोडवण्यासाठी अधिक वेळ खर्च करावा लागतो.

देवाने सर्वांना २४ तास दिले आहेत. मग अंबानी अब्जधीश होतात. अन आपण रोजच्या अडचणीत आयुष्य खर्च करतो. असे का होते?

यासाठी वेळापत्रक बनवा. व पालन करा. अन पहा! स्वप्न पूर्ण होतील! वेळ वाया घालणे हे पैसे वाया घालवण्यापेक्षाही वाईट गोष्ट आहे.

चला तर मग वेळेला त्याचे महत्त्व देऊयात! जास्ती जगूयात. भविष्यावर फारसा विश्वास न ठेवता वर्तमानात जगूयात! प्रयत्न केलं तर काय अशक्य आहे? बाकी बोलूच!