इंटरनेट

इंटरनेट आज जगाच्या जवळपास सर्व ठिकाणी उपलब्ध आहे. पण याचा आवाका किती? ह्याचा आकार किती? चला तर जाणून घेऊयात!

इंटरनेटला मराठीत आंतरजाल वा जाळं असं म्हणतात. एक सैन्य उपक्रम म्हणून अमेरिकेत याचा जन्म झाला.


Rossotti ची एक जुनी प्रतिमा, इंटरनेटच्या जन्मस्थळांपैकी एक. 
छायाचित्र:
रॉसॉटी, अल्पाइन इन बीअर गार्डन,

१९६९ मध्ये आर्पानेट नावाचे संगणकांचे जाळे बनले. जेअमेरिकेतील विद्यापीठे, सरकार व संरक्षण कंत्राटदारांशी जोडलेले होते. १९७० मध्ये ६० नोड्सने जोडले.

आताप्रमाणे त्यावेळी संगणकाचा आकार लहान नव्हता. भ्रमणध्वनी/मोबाईल तर विषयच नाही. त्यात जोडणी देखील खर्चिक व अडचणीची बाब होती.

अवकाशातील उपग्रहांचा वापर करून बिनतारी माहिती पाठवण्याचे तंत्रज्ञान पुढे विकसित केले गेलं. पुढे १९७४ साली रॉबर्ट कान आणि विंट सेर्फ दोन संशोधकांनी आयपी यंत्रणेची संकल्पना मांडली.

पुढे याचाच वापर करून १९७६ दोन व्यक्तींमध्ये नेटवर्क बनले. यासाठी इंटरनेटवर्क काँन आणि सेर्फने नवीन प्रोटोकॉल बनवला.

आज जगात पावणे दोन अब्ज वेबसाईट आहे. हा आकडा जगाच्या एकूण लोकसंख्येच्या एक तृतीयांश इतका आहे.

१९७५ साली इमेल सुविधा सुरु झाली. २०१९ मध्ये ३.८ अब्ज लोक ही सुविधा वापरतात. यापैकी गुगलचे १ अब्ज वापरकर्ते आहेत.

१९८४ साली डोमेन सर्व्हर सुरु झाले. आयपी ऍड्रेस लक्षात ठेवण्याची गरज संपली. १९८९ मध्ये इंटरनेटचे तीस हजार वापरकर्ते होते.

१९८९ मध्ये वर्ल्ड वाईड वेब ही संकल्पना अस्तित्वात आणली. त्याच वर्षात एओएलची निर्मिती झाली. त्याचा फायदा इंटरनेट लोकप्रिय होण्यास झाला.

१९९० मध्ये द वर्ल्ड या डायल-अप इंटरनेट सेवेला सुरुवात झाली. गोफर या शोध प्रणालीची देखील निर्मिती झाली. ती मजकूरदेखील शोधत असे. याच साली एमपीथ्रीला मान्यता मिळाली.

१९९१ मध्ये पहिला वेबकॅमचा म्हणजेच ऑनलाईन कॅमेर्‍याचा केंब्रिज विद्यापीठामध्ये वापर केला गेला. याच काळात पहिले वेबपेज बनले.

पुढे १९९३ मध्ये मोझाईक हा पहिला ब्राऊझर उपलब्ध झाला. व सर्वाधिक प्रचलित ब्राऊझर बनला. पुढे अमेरिकेतील व्हाईट हाउस आणि शासकीय वेबसाइट इंटरनेटवर आल्या. व वेबमध्ये प्रथमच .gov आणि .org या दोन नामप्रकारांची निर्मिती झाली.

१९९४ मध्ये मोझाईकच्या ब्राऊझरला नेटस्केप नॅव्हिगेटर हा पहिला प्रतिस्पर्धी ब्राऊझर तयार झाला.

१९९५ मध्ये नेटस्केप कंपनीने सुरक्षित (SSL असलेला) ब्राऊझर तयार केला. पुढे इबे व अमेझॉन या वेबसाइटची सुरु झाल्या.

१९९६ मध्ये सर्वप्रथम हॉटमेल ही मोफत ईमेल सेवा सुरू झाली. १९९७ मध्ये वेबलॉग या पहिल्या ब्लॉगची निर्मिती केली गेली.

१९९८ मध्ये आजच्या जगप्रसिद्ध गूगल शोध यंत्राची वेबसाइट सुरू झाली. याच साली नेटस्केपने सर्वप्रथम इंटरनेटच्या माध्यमातून फाईल्सची देवाण-घेवाण करणारा प्रोग्रॅम बनविला.

१९९९ मध्ये सेटी (SETI) हा प्रोग्रॅम इंटरनेटवर आला. जवळपास ३० लाख कॉम्प्युटरना जोडलेला या प्रोग्रॅमचे काम होते परग्रहावरील सजीवांचा शोध घेणे. इंटरनेटच्या माध्यमातून जोडलेल्या रेडिओ टेलेस्कोपमध्ये जमा झालेल्या माहितीचे विश्लेषण करण्याचे काम सेटीद्वारे केले जात होते.

२००१ मध्ये विकिपीडिया या वेबसाइटची निर्मिती झाली. २००३ मध्ये स्काईप (Skype) द्वारे प्रथमच इंटरनेटद्वारे आवाज संभाषणाला सुरुवात झाली.

२००३ साली MySpace आणि Linkedin या वेबसाइट सुरू झाल्या आणि सोशल नेटवर्किंगच्या युगाला सुरुवात झाली.

२००४ मध्ये फेसबुक ही सोशल वेबसाइट सुरु झाली. २००५ मध्ये यूट्यूब या चलचित्र मोफत ठेवण्याची सेवा देणारी सुरू झाली. २००६ मध्ये ट्‌विटरने लोकांना आपल्याला हवे ते इंटरनेटवर बोलण्याची मुभा दिली.

तर असा आहे आपल्या इंटरनेटचा प्रवास!!